W lipcu 2024 roku w ramach systemu net-billing wprowadzono bilansowanie godzinowe energii elektrycznej z prosumenckich instalacji fotowoltaicznych. Rok 2025 był pierwszym pełnym rokiem obowiązywania tego mechanizmu. W 2026 roku dostępne są już dane obejmujące pełny cykl sezonowy, co pozwala ocenić jego realny wpływ na opłacalność instalacji fotowoltaicznych.
Artykuł dotyczy wyłącznie godzinowego sposobu wyceny nadwyżek energii w systemie net-billing, a nie samej zasady net-billingu obowiązującej w Polsce od kwietnia 2022 roku.
Fotowoltaika prosumencka w 2026 roku. Stabilizacja zasad rozliczeń
Po okresie bardzo dynamicznego rozwoju fotowoltaiki w latach 2020–2022 rynek prosumencki w Polsce wszedł w fazę stabilizacji. System net-billing, który zastąpił net-metering dla nowych instalacji w 2022 roku, pozostał podstawą rozliczeń także w kolejnych latach.
Wprowadzenie bilansowania godzinowego w 2024 roku nie zmieniło samej konstrukcji net-billingu. Zmieniło natomiast sposób wyceny energii wprowadzanej do sieci. W 2026 roku nie ma mowy o powrocie do net-meteringu, a rynek funkcjonuje w oparciu o utrwalone zasady rozliczeń.
Zmianie uległo podejście inwestorów. Fotowoltaika coraz częściej jest projektowana pod kątem maksymalizacji autokonsumpcji, a nie sprzedaży nadwyżek energii do sieci.
Net-billing w 2026 roku. Zakres i granice systemu
Net-billing jest systemem rozliczeń, w którym prosument sprzedaje nadwyżki energii elektrycznej do sieci, a energię pobieraną rozlicza według taryf detalicznych. Środki uzyskane ze sprzedaży energii zapisywane są na indywidualnym koncie prosumenckim i mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie kosztów energii elektrycznej.
Bilansowanie godzinowe, obowiązujące od lipca 2024 roku, jest elementem net-billingu. Nie stanowi odrębnego systemu rozliczeń i nie zmienia zasad sprzedaży ani zakupu energii. Dotyczy wyłącznie sposobu ustalania wartości energii oddawanej do sieci.
Na czym polega bilansowanie godzinowe energii
Bilansowanie godzinowe oznacza, że każda kilowatogodzina energii wprowadzona do sieci jest wyceniana według ceny giełdowej obowiązującej w danej godzinie na rynku dnia następnego.
W praktyce oznacza to, że:
- energia oddawana do sieci w różnych godzinach ma różną wartość,
- ceny są zmienne i zależne od aktualnej sytuacji rynkowej,
- nie obowiązuje już uśredniona miesięczna cena energii.
Mechanizm ten nie wpływa na sposób rozliczania energii pobieranej z sieci. Zmienia wyłącznie wartość energii sprzedawanej przez prosumenta.
Bilansowanie godzinowe po pierwszym pełnym roku działania
Dane z 2025 roku pozwalają ocenić skutki wprowadzenia godzinowej wyceny energii. Najważniejsze obserwacje dotyczą sposobu korzystania z instalacji fotowoltaicznych.
Bilansowanie godzinowe:
- premiuje zużycie energii w godzinach jej produkcji,
- ogranicza opłacalność instalacji opartych głównie na sprzedaży nadwyżek,
- zwiększa znaczenie magazynów energii oraz sterowania zużyciem,
- powoduje większą zmienność wartości energii sprzedawanej do sieci w skali miesiąca.
W praktyce oznacza to, że sama wielkość instalacji ma mniejsze znaczenie niż wcześniej. Kluczowy staje się profil zużycia energii.
RCEm. Mechanizm historyczny, nieobowiązujący operacyjnie
Do połowy 2024 roku wycena energii sprzedawanej w systemie net-billing opierała się na średniej miesięcznej rynkowej cenie energii elektrycznej. W 2026 roku mechanizm ten nie ma już zastosowania w bieżących rozliczeniach prosumentów.
RCEm pełni obecnie wyłącznie funkcję porównawczą i nie odzwierciedla rzeczywistych warunków rynkowych, w jakich energia jest sprzedawana i kupowana w systemie bilansowania godzinowego.
Czy bilansowanie godzinowe jest opłacalne w 2026 roku
Bilansowanie godzinowe nie jest mechanizmem, który automatycznie zwiększa opłacalność każdej instalacji fotowoltaicznej. Jego efekty zależą od sposobu korzystania z energii.
Mechanizm ten jest korzystniejszy dla użytkowników, którzy:
- zużywają znaczną część energii w ciągu dnia,
- posiadają magazyn energii lub możliwość przesuwania zużycia,
- świadomie analizują profile produkcji i konsumpcji.
Mniej przewidywalny pozostaje dla instalacji, w których większość energii oddawana jest do sieci w godzinach wysokiej produkcji krajowej.
Fotowoltaika prosumencka w 2026 roku. Wnioski
W 2026 roku fotowoltaika prosumencka w Polsce funkcjonuje w ustabilizowanych ramach systemu net-billing z bilansowaniem godzinowym. Mechanizm ten nie jest rozwiązaniem przejściowym i nie zapowiada powrotu do wcześniejszych zasad rozliczeń.
Opłacalność instalacji fotowoltaicznych zależy dziś w większym stopniu od sposobu wykorzystania energii niż od samej jej produkcji. Dla inwestorów oznacza to konieczność dokładniejszego planowania instalacji oraz większej świadomości energetycznej, ale jednocześnie daje większą kontrolę nad kosztami energii w dłuższym okresie.
