
W lipcu 2024 roku w ramach systemu net-billing wprowadzono bilansowanie godzinowe energii elektrycznej z prosumenckich instalacji fotowoltaicznych. Rok 2025 był pierwszym pełnym rokiem obowiązywania tego mechanizmu. W 2026 roku dostępne są już dane obejmujące pełny cykl sezonowy, co pozwala ocenić jego realny wpływ na opłacalność instalacji fotowoltaicznych.
Artykuł opisuje zasady wyceny nadwyżek energii w systemie net-billing, zarówno w modelu godzinowym (RCE), jak i miesięcznym (RCEm), które równolegle funkcjonują w 2026 roku.
Fotowoltaika prosumencka w 2026 roku. Stabilizacja zasad rozliczeń
Po okresie bardzo dynamicznego rozwoju fotowoltaiki w latach 2020–2022 rynek prosumencki w Polsce wszedł w fazę względnej stabilizacji. System net-billing, który zastąpił net-metering dla nowych instalacji w 2022 roku, pozostał podstawą rozliczeń także w kolejnych latach.
Wprowadzenie bilansowania godzinowego w 2024 roku nie zmieniło samej konstrukcji net-billingu. Zmieniło natomiast sposób wyceny energii wprowadzanej do sieci. W 2026 roku nie ma realnych przesłanek do powrotu do net-meteringu, a rynek funkcjonuje w oparciu o ustalone zasady rozliczeń, choć ich praktyczne wdrożenie po stronie sprzedawców energii nie zawsze przebiegało bezproblemowo.
Jako dostawca kompleksowych rozwiązań opartych na OZE obserwujemy, że zmianie uległo przede wszystkim podejście inwestorów. Fotowoltaika coraz częściej jest projektowana pod kątem maksymalizacji autokonsumpcji, a nie tylko sprzedaży nadwyżek do sieci.
Net-billing w 2026 roku. Zakres i granice systemu
Net-billing jest systemem rozliczeń, w którym prosument sprzedaje nadwyżki energii elektrycznej do sieci, a energię pobieraną rozlicza według taryf detalicznych. Środki uzyskane ze sprzedaży energii trafiają na depozyt prosumencki.
Bilansowanie godzinowe (RCE), wprowadzone w lipcu 2024 roku, jest jednym z dwóch dostępnych modeli wyceny w ramach net-billingu. Nie stanowi ono odrębnego systemu rozliczeń i nie zmienia zasad zakupu energii z sieci.
RCEm czy RCE. Dwa modele wyceny energii w net-billingu
Nowelizacja ustawy o OZE z 27 listopada 2024 roku wprowadziła rozróżnienie, które obowiązuje w 2026 roku. Sposób wyceny energii zależy od daty przyłączenia instalacji:
- Prosumenci przyłączeni przed 1 lipca 2024 r. są domyślnie rozliczani po średniej miesięcznej cenie rynkowej (RCEm). Mogą złożyć oświadczenie o przejściu na ceny godzinowe (RCE), co wiąże się z trwałą i nieodwracalną zmianą sposobu rozliczeń.
- Prosumenci przyłączeni po 1 lipca 2024 r. są automatycznie rozliczani po cenach godzinowych (RCE), bez możliwości wyboru modelu miesięcznego.
W praktyce oznacza to, że w 2026 roku funkcjonują równolegle dwa modele wyceny nadwyżek. RCEm nie jest rozwiązaniem wyłącznie historycznym, lecz nadal obejmuje dużą grupę prosumentów.
Na czym polega bilansowanie godzinowe energii
Bilansowanie godzinowe oznacza, że każda kilowatogodzina energii wprowadzonej do sieci jest wyceniana według ceny giełdowej obowiązującej w danej godzinie na Rynku Dnia Następnego.
W praktyce oznacza to, że:
- energia oddawana do sieci w różnych godzinach ma różną wartość
- ceny są zmienne i zależne od aktualnej sytuacji rynkowej
- w godzinach południowych, gdy produkcja PV jest najwyższa, ceny często osiągają najniższe poziomy
- rynek zmierza w stronę większej dokładności rozliczeń, co potwierdza rozwój produktów 15-minutowych
Mechanizm ten nie wpływa na sposób rozliczania energii pobieranej z sieci. Zmienia wyłącznie wartość energii sprzedawanej przez prosumenta.
Współczynnik korekcyjny 1,23. Co zmienia w rozliczeniach
W wyniku zmian legislacyjnych wprowadzonych pod koniec 2024 roku wartość energii oddanej do sieci, zapisywana na depozycie prosumenckim, została powiększona o współczynnik 1,23. Oznacza to, że kwota wynikająca z ceny rynkowej (RCE lub RCEm) jest zwiększana o 23%.
Przykład: jeśli średnia cena rynkowa w danym miesiącu wynosi 0,35 zł/kWh, to na depozyt trafia około 0,43 zł/kWh.
Mechanizm ten poprawia wartość energii oddawanej do sieci, jednak nie eliminuje różnicy między ceną sprzedaży a ceną zakupu energii, która obejmuje również opłaty dystrybucyjne. W praktyce nadal bardziej opłaca się zużywać energię na bieżąco niż oddawać ją do sieci.
Depozyt prosumencki. Ile można odzyskać
Środki ze sprzedaży nadwyżek trafiają na depozyt prosumencki i mogą być wykorzystane na pokrycie kosztów energii czynnej pobranej z sieci w ciągu 12 miesięcy.
Po tym okresie niewykorzystane środki podlegają częściowemu zwrotowi:
- do 20% wartości niewykorzystanego depozytu jako standardowy poziom zwrotu
- do 30% w przypadku prosumentów, którzy przeszli z rozliczenia miesięcznego (RCEm) na godzinowe (RCE), zgodnie z obowiązującymi regulacjami
Pozostała część niewykorzystanego depozytu jest umarzana. Ma to bezpośrednie znaczenie przy doborze mocy instalacji. Zbyt duża instalacja może generować nadwyżki, których część nie zostanie wykorzystana. Więcej o kosztach instalacji: Ile kosztuje instalacja fotowoltaiczna w 2026 roku?.
Bilansowanie godzinowe po pierwszym pełnym roku działania
Na podstawie danych z 2025 roku można wskazać główne skutki wprowadzenia godzinowej wyceny energii.
Bilansowanie godzinowe:
- premiuje zużycie energii w godzinach jej produkcji
- ogranicza opłacalność instalacji opartych głównie na sprzedaży nadwyżek
- zwiększa znaczenie magazynów energii oraz zarządzania zużyciem
- powoduje większą zmienność wartości energii oddawanej do sieci
W praktyce kluczowy staje się profil zużycia energii, a nie tylko sama moc instalacji.
RCEm i RCE. Który model wyceny wybrać
W 2026 roku wybór między RCEm a RCE dotyczy głównie prosumentów przyłączonych przed 1 lipca 2024 roku.
Warto pamiętać, że współczynnik 1,23 działa w obu modelach. Różnica dotyczy przede wszystkim przewidywalności:
- RCEm zapewnia większą stabilność rozliczeń
- RCE daje możliwość lepszego dopasowania do rynku, ale wiąże się z większą zmiennością
Decyzja o przejściu na rozliczenie godzinowe powinna uwzględniać profil zużycia energii oraz gotowość do aktywnego zarządzania produkcją i poborem.
Jeśli rozważasz zmianę modelu rozliczeń, przeczytaj najpierw: Fotowoltaika: nowe a stare zasady. Jaka jest różnica w rozliczaniu i opłacalności?.
Czy bilansowanie godzinowe jest opłacalne w 2026 roku
Bilansowanie godzinowe nie zwiększa automatycznie opłacalności każdej instalacji. Jego efekty zależą od sposobu korzystania z energii.
Różnica między ceną sprzedaży energii a ceną zakupu z sieci pozostaje kluczowa. W praktyce oznacza to, że każda kilowatogodzina zużyta na bieżąco ma większą wartość niż ta sama energia oddana do sieci.
Dla zobrazowania:
- cena sprzedaży energii po uwzględnieniu współczynnika 1,23 może wynosić około 0,40 do 0,50 zł za kWh
- koszt zakupu energii z sieci często przekracza 0,80 do 1,00 zł za kWh
Przykład praktyczny
Instalacja produkuje 1000 kWh miesięcznie:
40% zużywane jest na bieżąco
60% trafia do sieci
W takim układzie:
400 kWh daje pełną oszczędność około 400 zł
600 kWh trafia do depozytu około 270 zł
Łączna wartość energii wynosi około 670 zł.
Jeśli autokonsumpcja wzrośnie do 70%:
700 kWh daje około 700 zł oszczędności
300 kWh trafia do depozytu około 135 zł
Łącznie około 835 zł.
Różnica wynika wyłącznie ze sposobu wykorzystania energii.
Co realnie zwiększa opłacalność
- wysoka autokonsumpcja, najlepiej powyżej 50 do 60%
- przesuwanie zużycia energii na godziny produkcji
- wykorzystanie magazynów energii lub buforów
- unikanie przewymiarowania instalacji
Gdzie pojawia się ryzyko
Bilansowanie godzinowe zwiększa zmienność wartości energii. W godzinach szczytowej produkcji ceny mogą być bardzo niskie.
Dodatkowo:
- zwrot środków z depozytu jest ograniczony
- nadprodukcja energii przestaje być neutralna finansowo
To sprawia, że część instalacji zaprojektowanych bez analizy profilu zużycia daje słabszy efekt niż zakładano.
Fotowoltaika prosumencka w 2026 roku. Wnioski
W 2026 roku fotowoltaika w Polsce funkcjonuje w bardziej uporządkowanych ramach systemu net-billing. Bilansowanie godzinowe nie jest rozwiązaniem przejściowym, lecz elementem docelowego modelu rynku energii.
Opłacalność instalacji zależy dziś przede wszystkim od świadomego projektowania, dopasowania do profilu zużycia oraz umiejętności zarządzania energią.