Od drugiej połowy 2025 roku opłata mocowa ponownie pojawiła się na rachunkach za energię elektryczną i w 2026 roku nadal obowiązuje. Jej celem jest finansowanie bezpieczeństwa energetycznego kraju oraz zapewnienie dostępności mocy w krajowym systemie elektroenergetycznym. Czym jest opłata mocowa, od czego zależy jej wysokość, ile wynosi obecnie i jaki wpływ na ten koszt może mieć fotowoltaika? Poniżej wyjaśniamy te kwestie krok po kroku.
Opłata mocowa – co to jest?
Opłata mocowa została wprowadzona w Polsce na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o rynku mocy i obowiązuje od 1 stycznia 2021 roku.
Jej zadaniem jest finansowanie gotowości elektrowni do dostarczania energii w momentach najwyższego zapotrzebowania, zwłaszcza w sezonie zimowym oraz w godzinach szczytu. Oznacza to wynagradzanie jednostek wytwórczych nie za samą produkcję energii, ale za utrzymywanie mocy dostępnej dla systemu.
Dzięki temu krajowy system elektroenergetyczny zyskuje większą stabilność i odporność na awarie oraz nagłe wzrosty zapotrzebowania na energię. Koszt funkcjonowania rynku mocy jest przenoszony na odbiorców końcowych w postaci opłaty doliczanej do rachunku za prąd.
Od czego zależy opłata mocowa?
Wysokość opłaty mocowej zależy od rodzaju odbiorcy oraz sposobu rozliczania energii elektrycznej.
W przypadku gospodarstw domowych obowiązuje ryczałtowa miesięczna stawka uzależniona od rocznego zużycia energii pobranej z sieci. Im wyższe zużycie, tym wyższa opłata.
Dla odbiorców biznesowych i przemysłowych opłata naliczana jest na podstawie zużycia energii w godzinach szczytowego zapotrzebowania w dni robocze.
Stawki opłaty mocowej są ustalane corocznie przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.
Ile wynosi opłata mocowa w 2026 roku?
W drugiej połowie 2024 roku opłata mocowa została czasowo zniesiona na mocy przepisów związanych z bonem energetycznym. Od 1 lipca 2025 roku ponownie obowiązuje i w 2026 roku stosowane są te same stawki, o ile nie zostaną zmienione decyzją Prezesa URE.
1. Odbiorcy ryczałtowi, gospodarstwa domowe
Dla klientów rozliczających się w taryfach G opłata mocowa ma formę stałej miesięcznej opłaty zależnej od rocznego zużycia energii elektrycznej:
| Opłata mocowa w 2026 | Roczne zużycie energii |
| 2,86 zł/miesiąc | poniżej 500 kWh |
| 6,86 zł/miesiąc | od 500 do 1200 kWh |
| 11,44 zł/miesiąc | od 1200 do 2800 kWh |
| 16,01 zł/miesiąc | powyżej 2800 kWh |
Roczny koszt opłaty mocowej dla gospodarstw domowych mieści się zwykle w przedziale od około 34 do 192 zł. Wysokość opłaty nie zależy od pory dnia ani godzin zużycia energii.
Opłata mocowa jest doliczana niezależnie od sprzedawcy energii i zawsze widnieje na fakturze jako osobna pozycja.
2. Odbiorcy nieryczałtowi, firmy
Dla przedsiębiorstw opłata mocowa naliczana jest na podstawie zużycia energii w godzinach szczytowych, czyli między 7:00 a 21:59 w dni robocze.
Stawka podstawowa wynosi 0,1412 zł za każdą kilowatogodzinę zużytą w godzinach szczytu dla grup taryfowych B i C.
Firmy są dodatkowo klasyfikowane do jednej z czterech grup w zależności od udziału energii zużywanej w godzinach szczytu:
- K1: poniżej 5% – płacą 17% pełnej stawki
- K2: od 5% do 10% – płacą 50% stawki
- K3: od 10% do 15% – płacą 83% stawki
- K4: powyżej 15% – płacą 100% stawki
Taki system ma zachęcać przedsiębiorstwa do przenoszenia zużycia energii poza godziny szczytu.
Dla firm intensywnie korzystających z energii elektrycznej w godzinach dziennych opłata mocowa może oznaczać dodatkowe koszty sięgające od kilkunastu do nawet kilkuset tysięcy złotych rocznie.
Jak sprawdzić wysokość swojej opłaty mocowej?
Opłata mocowa jest zawsze wyszczególniona na fakturze za energię elektryczną jako osobna pozycja. Gospodarstwa domowe zobaczą stałą kwotę miesięczną, natomiast firmy wartość zależną od zużycia w godzinach szczytu.
Szczegółowe dane można sprawdzić także w elektronicznym systemie obsługi klienta swojego sprzedawcy energii.
Opłata mocowa a fotowoltaika
Wielu prosumentów zastanawia się, czy instalacja fotowoltaiczna pozwala uniknąć opłaty mocowej.
Czy prosumenci ponoszą opłatę mocową?
Tak. Jeśli są podłączeni do sieci i posiadają umowę kompleksową, opłata mocowa nadal obowiązuje, nawet gdy znaczną część energii produkują samodzielnie.
Jednocześnie fotowoltaika może realnie obniżyć wysokość tej opłaty, ponieważ:
- dla gospodarstw domowych zmniejsza ilość energii pobieranej z sieci w skali roku, co może oznaczać przejście do niższego progu ryczałtu,
- dla firm ogranicza zużycie energii w godzinach szczytowych, co bezpośrednio wpływa na obniżenie naliczanej opłaty.
Przykładowo, jeśli dzięki fotowoltaice roczne zużycie energii z sieci spadnie poniżej 1200 kWh, miesięczna opłata mocowa obniży się do 6,86 zł.
Sprawdź również: Ile kosztuje fotowoltaika dla domu jednorodzinnego?
Czy opłata mocowa będzie rosła?
Wszystko wskazuje na to, że opłata mocowa pozostanie stałym elementem rachunków za energię w kolejnych latach. Jej wysokość może ulegać zmianom w zależności od kosztów utrzymania mocy w systemie, struktury miksu energetycznego oraz sytuacji na rynku energii.
Czy można zmniejszyć opłatę mocową?
Najskuteczniejszym sposobem ograniczenia kosztów opłaty mocowej jest zmniejszenie poboru energii z sieci, zwłaszcza w godzinach szczytowych. Pomagają w tym:
- instalacje fotowoltaiczne,
- magazyny energii,
- automatyka i zarządzanie zużyciem energii,
- przesuwanie energochłonnych procesów poza godziny szczytu.
Czytaj więcej o: Magazyn energii: Co to jest, jak działa? Wady i zalety.
W realiach 2026 roku optymalizacja zużycia energii staje się jednym z kluczowych elementów kontroli kosztów energii zarówno w firmach, jak i w gospodarstwach domowych.
